Eén mol-grens; geringe depositie?
Herhaaldelijk bepleite ingrijpend hogere drempelwaarde voor stikstofdepositie in het kader van de vergunningplicht voor stikstofuitstoot. De effectieve grenswaarde voor de vergunningplicht is 0,005 mol per hectare per jaar doordat AERIUS-calculator kleinere toename afrondt naar nul.
Blijkens IPO-onderzoek heeft ca. 90% van alle natuurvergunningaanvragen betrekking op stikstofdepositietoenames onder de 1 mol per hectare per jaar op stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden. Met een drempelwaarde van 1 mol/ha/jr zou dus 9 op de 10 vergunningaanvragen voor stikstof vergunningvrij kunnen worden verklaard. Met andere woorden: met een grenswaarde van 1 mol /ha/jr zouden op grote schaal nieuwe stikstofemissies kunnen ontstaan.
Onder het PAS (1 juli 2015 – 29 mei 2019) gold 1 mol als grenswaarde (drempelwaarde) voor de vergunningplicht. Installaties met een depositietoename onder de 1 mol konden volstaan met een melding. Deze drempelwaarde is onwettig (onverbindend) verklaard met de PAS-uitspraak van 29 mei 2019, met als gevolg dat duizenden bedrijven illegaal bleken te zijn uitgebreid. Dit zijn de zogeheten PAS-melders geworden, die 6 jaar na de PAS-uitspraak vrijwel allemaal nog altijd illegaal in werking zijn.
Door het kabinet Schoof (2024-2025) is een nieuwe poging gedaan om de 1 mol-grenswaarde in te voeren, ditmaal in de gedaante van een rekenkundige ondergrens (RKO). Met een rekenkundige ondergrens wordt bedoeld dat onder de grenswaarde de rekenuitkomst niet betrouwbaar aan de emissies kan worden toegeschreven. Uit onderzoek van onder meer TNO volgt dat momenteel geen wetenschappelijke onderbouwing kan worden gegeven voor een eventuele rekenkundige ondergrens. Met het doorzetten van het RKO-initiatief door de nieuwe regering bestaat het risico dat opnieuw bedrijfsinitiatieven de illegaliteit in worden gedreven aangezien hiervoor geen deugdelijke wetenschappelijk onderbouwing kan worden gegeven. Zie Cats en Beunen, Tijdschrift Lucht, 2025-2, pagina’s 14-19):
Juridisch, wetenschappelijk en beleidsmatig is een drempelwaarde scherp te onderscheiden van een rekenkundige ondergrens.