Mestbewerking-mestverwerking
(Drijf)mestbewerking is het behandelen van dierlijke mest zonder de mest noemenswaardig te veranderen. Zoals drogen, mengen, roeren of mechanisch scheiden van mest in een dunne en een dikke fractie. Voornaamste doel van bewerking is volumebeperking door het onttrekken van het water, wat het transport goedkoper maakt.
Met (drijf)mestverwerking, in plaats van -bewerking, worden technieken toegepast die wél de aard en de hoedanigheid van de dierlijke mest wijzigen. Voorbeelden zijn vergisting, compostering en verbranding. Bij vergisting en compostering blijven de (kostbare) mineralen aanwezig in het restproduct. Met verbranding gaan de mineralen uiteraard verloren. De DEP (staat voor: Duurzame Energieproductie Pluimveehouderij) te Moerdijk verbrandt jaarlijks ca. 350.000 ton kippenmest.
Drijfmest – een mengsel van vaste en vloeibare mest van landbouwhuisdieren – is in essentie een vochtrijke nutriënten- c.q. mineralenconcentraat.
Digestaat is het uitvergiste restproduct dat overblijft na het vergisten van mest. Hierbij zijn minimaal 50% dierlijke meststoffen gebruikt.
Renure (Recovered Nitrogen from Manure) is een vorm van mestverwerking gericht op het winnen van stikstof uit dierlijke mest. De politieke discussie over renure gaat over de kwalificatie van dit product: natuurlijke mest of kunstmest. In het laatste geval laat de regelgeving een ruimere toepassing toe.
In 2024 produceerde de Nederlandse veestapel 75 miljoen ton mest. Daarvan is het aandeel drijfmest 95%. Zie www.cbs.nl/mest. In Europees verband is dit een uitzonderlijk hoog percentage. Voor omliggende landen wordt een een aandeel drijfmest genoemd van ca. 70%. Zie link. Dit is relevant omdat stikstofemissies ontstaan door het mengen van vaste mest met urine.
Onder de mestderogatie werd ruim 90% van de drijfmest legaal op het land uitgereden. Het restant – het mestoverschot, omstreeks 6 miljoen ton drijfmest – werd bewerkt of verwerkt en /of geëxporteerd naar het buitenland dan wel illegaal uitgereden. Met het vervallen van de mestderogatie in 2026 zal het mestoverschot aanzienlijk toenemen.
In Nederland zijn een aantal grootschalige mestverwerkers actief met een capaciteit van omstreeks 500.000 ton per jaar. In Apeldoorn is Greenferm actief, waar jaarlijks 350.000 ton wordt verwerkt. Stichting Mestverwerking Gelderland (SMG) verwerkt jaarlijks 660.000 ton kalvergier in vier bewerkingsinstallaties op de Veluwe. In Zenderen (Overijssel) staat een verwerkingsinstallatie voor 250.000 ton mest. Volgens het Nederlands Centrum voor Mestverwaarding zijn ruim 200 mestverwerkingsinstallaties in Nederland actief met een verwerkingscapaciteit van 15 miljoen ton.
Een mestvrachtwagen kan ca. 30 ton kan vervoeren. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) wordt jaarlijks omstreeks 3 miljoen ton mest geëxporteerd naar het buitenland. Zie:
Met het vervallen van de mestderogatie in 2026 zal het de mestexport naar het buitenland mogelijk toenemen.
Door het mestoverschot heeft (internationaal) mesttransport, handel, be- en verwerking zich tot een zelfstandige bedrijfstak ontwikkeld. Zie onder meer de website van het Nederlands Centrum voor Mestverwaarding, waarbij niet geheel duidelijk is of dit centrum een belangenorganisatie is dan wel een kenniscentrum. Wellicht is het een combinatie van beide. Indien (ook) wordt optreden als belangenorganisatie van de bedrijfssector dan dienen de genoemde gegevens met enige voorzichtigheid te worden gebruikt. Opgemertkt wordt dat nauwelijks informatie wordt geleverd over de milieuproblemen die met mestverwerking gepaard gaan, waaronder het optreden van stank- en stikstofemissies.
– Politieke duiding
Het mestoverschot heeft naast een serie natuur- en milieuproblemen ook nieuwe bedrijfstakken doen ontstaan: mestmakelaars, mesttransporteurs en mestbe- en verwerking. Aan de discussie over mestbe- en verwerking zit onlosmakelijk de discussie over een te stellen norm voor grongebondenheid vast. Met een effectieve norm voor grondgebonden veehouderij zou geen mestbe- en verwerking meer nodig zijn.