Ammoniak
Ammoniak (NH3) is een reactieve vorm van stikstof, en naast stikstofoxiden (NOx) de belangrijkste vorm van stikstof, die – na reacties in de lucht – bijdraagt aan depositie.
De belangrijkste bron van ammoniak (NH3) is mest van landbouwhuisdieren. Ammoniak ontstaat door verdamping / vervluchtiging uit de combinatie van mest en urine in de stal, of bij het verspreiden van (drijf)mest.
Ammoniak is voor veel planten (en dieren) giftig. Het werkt verzuring tegen (het is een base), maar toch werkt ammoniak verzurend in de bodem. Dat komt doordat het in een zuur milieu (in de lucht) omgezet wordt naar NH4+, ammonium. Als planten het opnemen, halen ze het waterstof atoom eraf en scheiden dat weer uit, waardoor de bodem verzuurt.
Bacteriën kunnen ammonium omzetten naar nitraat, waarbij er twee eenheden sterk zuur vrijkomen per ammoniumatoom. Dan verzuurt de bodem dus nog meer. Deze bacteriën zijn niet heel actief in een heel zuur milieu, waardoor ammonium ophoopt in bodems. Dit kan doordat ammonium positief geladen is, terwijl nitraat een negatieve lading heeft. Positief geladen deeltjes kunnen beter in de bodem worden vastgehouden dan negatief geladen deeltjes.