Van Aartsen (commissie, 2021)
Commissie onder leiding van oud-minister Jozias van Aartsen voor onderzoek naar het functioneren van de regionale omgevingsdiensten. Dit leverde het rapport met de titel Om de Leefomgeving (maart 2021) op. Vervolg op het onderzoeksrapport ‘De Tijd is Rijp‘ (juli 2008) van oud-burgemeester Jan Mans na de Volendamse cafébrand (2001) en de vuurwerkramp in Enschede (2000). Aanleiding voor dit onderzoek waren de ernstige zorgen over het gebrekkig functioneren van de omgevingsdiensten, met name op het onderdeel toezicht en handhaving.
De 29 regionale omgevingsdiensten zijn namens gemeenten en provincies verantwoordelijk voor de controle en vergunningverlening voor 350.000 bedrijven.
De commissie Van Aartsen concludeerde in 2021 dat het stelsel, ondanks meerdere noodkreten, nog steeds wordt gekenmerkt door fragmentatie en vrijblijvendheid.
Dit nadat de commissie Mans in 2008 een vergelijkbare constatering had gedaan: fragmentatie, gepaard gaande met vrijblijvendheid in samenwerking en uitvoering staat een effectieve en efficiënte handhaving van het omgevingsrecht in de weg.
Over de outputfinanciering van omgevingsdiensten (betaald per uitgevoerde taak) schrijft Van Aartsen: ‘Deze wijze van financieren belemmert de effectiviteit van toezicht en handhaving’. En ‘De omgevingsdienst wordt zo een krap gefinancierde ‘uitvoeringsmachine’’.
Anno 2025 lijkt er weinig veranderd.De ILT – Inspectie Leefomgeving en Transport, verbonden aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – stelde in 2025: na afronding van het verbeterprogramma ‘blijft er binnen het stelsel een hoge mate van vrijblijvendheid en fragmentatie aanwezig’.
Voor meer lezen, met ook een indrukwekkendeverzameling rapporten, Kamerbrieven en mediaberichten, zie: