Handhavingstekort
Hoog percentage van wetsovertredingen waarop het bevoegd gezag niet accuraat optreedt, leidend tot uitholling van het wettelijk gezag. Tot op heden een structurele zwakte van het natuurbeschermingsrecht, geldend recht wordt nauwelijks gehandhaafd.
Herhaaldelijk laat het bevoegd gezag grootschalige illegale bedrijfsuitbreidingen ontstaan, om vervolgens de oplossing te zoeken in een generaal pardon. Zo is de Interimwet Ammoniak en Veehouderij (1994) een wettelijke legalisatieregeling geweest voor enkele duizenden veehouderijbedrijven die in de jaren zeventig en tachtig zonder de toen vereiste Hinderwetvergunning waren uitgebreid.
Het PAS beoogde opnieuw om duizenden veebedrijven te legaliseren, die ditmaal zonder de vereiste natuurvergunning waren uitgebreid in de pre-PAS-periode tot 1 juli 2015. Dit betreffen de zogeheten interimmers.
Maar ook daarna, onder het PAS bleken tussen 2015 en 2019 opnieuw duizenden bedrijven zonder de vereiste vergunning te zijn uitgebreid, de zogeheten PAS-melders. Waaronder ook een onbekend percentage valse PAS-melders. Anno 2026 zijn vrijwel al deze bedrijven ongewijzigd illegaal in werking.
Met de Spoedwet aanpak stikstof (2020) werd tussen 2020 en 2024 een onbekend aantal bedrijven zonder de vereiste vergunning uitgebreid. De bestuursrechter stelde in de Rendac-uitspraak van 18 december 2024 vast dat hiervoor alsnog zal moeten worden beoordeeld of ze een vergunning kunnen krijgen.
Het handhavingstekort in het omgevingsrecht is een belangrijk maar verwaarloosd thema voor rechtssociologisch onderzoek, met eveneens relevantie voor klimaatbeleid en andere urgente natuur- en milieukwesties. Dit niet-optreden van het Nederlands openbaar blijkt structureel op te treden.