Gebruiksnorm
De hoeveelheid (kunst)mest per hectare en per jaar die ten hoogste gebruikt mag worden op landbouwgrond. Betreft een regeling uit de Meststoffenwet.
De Meststoffenwet kent drie gebruiksnormen: een norm voor de maximale hoeveelheid stikstof (N) die in de vorm van dierlijke mest uitgereden mag worden (op regionaal niveau spreekt met dan van ‘de plaatsingsruimte’), ten tweede een norm voor de maximale hoeveelheid fosfaat die in de vorm van mest dan wel kunstmest gegeven mag worden, en ten derde een norm voor de hoeveelheid werkzame stikstof (N). Werkzame stikstof is de optelsom van de stikstof in kunstmest en het werkzame deel van de stikstof in organische mest, waaronder dierlijke mest.
Een landbouwer moet de giften aan mest en kunstmest zodanig balanceren dat hij ieder jaar tegelijkertijd aan alle drie de gebruiksnormen voldoet, dat wil zeggen dat hij deze normen niet overschrijdt.
De gebruiksnormen verschilllen onder meer per gebied (afhankelijk van de grondsoort), de fosfaatrijkdom van de grond en het te telen gewas. Mede afhankelijk van de werkzame stikstof- en fosfaatnorm. Essentie van de regeling: aantal hectare landbouwgrond per gewas x de norm die bij het gewas en grondsoort hoort.
De gebruiksnormen zijn gebaseerd op wat toelaatbaar geacht wordt voor de uitspoeling naar grond en oppervlaktewater, en niet ook op de optredende stikstofemissies naar de lucht en de gevolgen daarvan voor stikstofgevoelige natuur.
De gebruiksnorm houdt direct verband met de inmiddels beëindigde derogatieregeling voor mest. De derogatie (ontheffing) liet tussen 2004 en 2025 toe dat in plaats van de reguliere Europese gebruiksnorm van dierlijke mest van 170 kg mest N (ha/jr) een ruimere gebruiksnorm tot 250 kg (ha/jr) was toegestaan in grote delen van Nederland.
Voor de regeling, zie:
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor toezicht op de naleving. Toezicht is noodzakelijk, want door de extreme Nederlandse veedichtheid en bijbehorend mestoverschot zijn met de afvoer van overtollige mest kosten gemoeid, en dat lokt fraude uit. Meer over de NVWA-controles, zie:
Het Openbaar Ministerie stelt op basis van onderzoek een percentage dat 25 tot 40 procent van de Nederlandse mest dat illegaal wordt verhandeld of gedumpt. Zie:
In 2017 publiceerde NRC een serie artikelen over mestfraude onder de titel Het Mestcomplot, waaronder:
Zie ook:
Zie de onderzoeksrapporten: