Mitigerende maatregel
Een maatregel waarmee wordt beoogd de eventuele schadelijke gevolgen die rechtstreeks uit een plan of project voortvloeien te voorkomen of te verminderen c.q. te verzachten.
In geval van stikstofdeposities is een mitigerende maatregel een maatregel die de depositie verkleint of teniet doet, bijvoorbeeld door het opheffen van een gelijkwaardige emissiebron. Dit wordt salderen genoemd. Door legaal bestaande emissies te staken en te salderen met nieuwe activiteiten, zodat per saldo minder depositietoename optreedt, worden de schadelijke gevolgen verminderd.
Tot de Rendac-uitspraak van de Raad van State op 18 december 2024, (ECLI:NL:RVS:2024:4923), kon met uitsluitend mitigerende maatregelen worden volstaan om significante gevolgen voor N2000-gebieden uit te sluiten, en groen licht krijgen op de vergunningaanvraag. In de praktijk betekende dit dat elk vergund project eerder vergunde emissieruimte volledig kon blijven benutten. Binnen de eerder vergunde emissieruimte kon elke gewenste bedrijfswijziging worden vergund. Hiermee ontbrak een plicht om de emissie en depositie te reduceren. Het was gangbare praktijk om de de bestaande emissieruimte volledig te blijven opvullen.
Met de Rendac-uitspraak is dit gewijzigd. Indien een mitigerende maatregel wordt genoemd in een vergunningaanvraag dan moet onderzocht worden of die maatregel nodig is als passende maatregel. Dit betekent dat eerst onderzocht moet worden of die emissieruimte ten goede moet komen aan de natuurbelangen. Kortom, de emissieruimte niet opvullen met nieuwe bedrijfsactiviteiten, maar de emissieruimte opheffen als bijdrage aan het emissiebeleid-reductiedoel. Dit heet de additionaliteitstoets.
Een mitigerende maatregel mag sinds de Rendac-uitspraak nog wél worden betrokken in de passende beoordeling van een vergunningprocedure conform artikel 6 lid 3 Hrl, maar niet meer in een voortoets.
Het is tot nu toe onduidelijk of een natuurherstelmaatregel bij bestaande natuurpercelen ook een mitigerende maatregel kan zijn. Een natuurherstelmaatregel is bijvoorbeeld begrazen of plaggen, waarvan dan wordt gesteld dat daarmee biomassa en stikstof wordt verwijderd. Met een natuurherstelmaatregel worden niet de deposities gemitigeerd, maar enkel – enigszins – de gevolgen van daarvan. Mitigeren met een natuurherstelmaatregel zou kunnen betekenen dat de deposities – het eigenlijke probleem – per saldo weer toenemen.
Het vervangen van verloren natuur door nieuwe natuur elders geldt niet als mitigerende maatregel. Onder bepaalde voorwaarden kan zo’n vervanging een compenserende maatregel uit artikel 6 lid 4 Hrl zijn. Een compenserende maatregel is nadrukkelijk te onderscheiden van een mitigerende maatregel
Samenvattend: in de rechtspraak over vergunningverlening zijn te onderscheiden instandhoudings- en herstelmaatregelen (artikel 6 lid 1 Hrl), passende maatregelen (artikel 6 lid 2 Hrl), mitigerende maatregelen ( (artikel 6 lid 3 Hrl) en compenserende maatregelen (artikel 6 lid 4 Hrl).