Nitraatrichtlijn (1991)
Europese richtlijn uit 1991 die het gebruik van mesttstoffen in de landbouw reguleert om vervuiling van oppervlakte- en grondwater te voorkomen. Geen directe relatie met de Habitatrichtlijn en natuurbeschermingsrecht, anders dan dat het ook de landbouw betreft.
Nitraat is een reactieve vorm van stikstof, ook bekend als NO3. Zit in (kunst)mest.
De Meststoffenwet is de Nederlandse uitwerking van de Nitraatrichtlijn (91/676/EEG). Hiermee geldt een stikstofnorm 170 kg per hectare uitgereden mest, met als doel het beschermen van de waterkwaliteit. Voor drinkwater geldt een norm van 50 mg nitraat per liter.
Nederland heeft vanaf 2006 een vierjaarlijkse ontheffing (de mestderogatie) bedongen bij de Europese Commissie, die per 1 januari 2026 is beëindigd. Op grond van die ontheffing was gedurende 20 jaar tot 250 kg stikstof per hectare uitgereden mest toegestaan. Voorwaarde voor die ontheffing was het opstellen van een vierjaarlijkse actieprogramma’s om de waterkwaliteit in overeenstemming te brengen met de normen van de Nitraatrichtlijn. Sinds 1996 zijn 7 actieprogramma’s opgesteld door de Nederlandse regering, die naar het oordeel van de Europese Commissie onvoldoende werk maakten om aan de norm te voldoen. De gemiddelde nitraatconcentratie in het grond- en/of oppervlaktewater in de zandregio’s en de Lössregio’s bleven ruim boven de norm van 50 mg/l liggen. Omdat Nederland herhaaldelijk in gebreke bleef om de waterkwaliteit voldoende te herstellen heeft de Europese Commissie geweigerd de derogatie te verlengen na 1 januari 2026.
Het Mineralen Aangiftesysteem (MINAS), van kracht in de periode 1998-2003, was een uitwerking van de Nitraatrichtlijn, bedoeld om de uitspoeling van nitraat en fosfaat naar de het grondwater te reguleren. In 2003 is dit programma gestaakt nadat het Europese Hof van Justitie op 2 oktober 2003 (ECLI:EU:C:2003:532) het in strijd met de Nitraatrichtlijn had verklaard. In vervolg hierop heeft de toenmalige minister Veerman de bovengenoemde derogatie bedongen bij Europese Commissie, waarmee het Nederlandse mestoverschot langdurig onopgelost is gebleven.
Voor verder lezen, zie: