Luchtwasser
Staltechniek waarbij de stallucht middels mechanische ventilatie door chemische en/of biologische wasfilters wordt geperst. Door de chemische en/of biologische reactie worden stank en stoffen zoals ammoniak deels uit de stallucht verwijderd. Dit gebeurt door omzetting van ammoniak naar water en ammoniumsulfaat op basis van zwavelzuur (chemische luchtwasser) of nitraat op basis van bacteriën (biologische luchtwasser), dan wel een combinatie van meerdere filtertechnieken; de combi-luchtwasser. Hoofdzakelijk maar niet uitsluitend toegepast bij varkensbedrijven.
Totdat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad golden reductiepercentages voor ammoniakemissies zoals vastgelegd in de Regeling Ammoniak en Veehouderij (RAV) en voor stank in de Regeling Geurhinder en Veehouderij (Rgv). In die regelingen werden de combi luchtwasser stank- en ammoniakverwijderingsrendementen van 70% tot 85% toegeschreven. Op basis van deze reductiepercentages zijn sinds omstreeks 2010 verleend voor uitbreidingen van vele honderden varkenshouderijbedrijven.
De toepassing van de luchtwassers is met tientallen miljoenen Euro’s overheidssubsidie gestimuleerd tot 33% van de aanschafwaarde met het doel om de milieugevolgen voor de omgeving als gevolg van varkensbedrijven te beperken. Hierbij werd toegestaan om eerder vergunde emissieruimte weer volledig op te vullen, wat betekent dat er geen milieuwinst is op bedrijfsniveau.
In 2018 bleek uit onderzoek van de Universiteit van Wageningen (Evaluatie geurverwijdering door luchtwassystemen bij stallen, Deel 2: Steekproef rendement luchtwassers in de praktijk) dat de gestelde reductiepercentages voor zowel ammoniak als voor stank in veel gevallen meervoudig zijn overschat. De toen verantwoordelijke staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Van Veldhoven stelde hierop enkel de omrekenfactor voor stank bij met een factor van ca. 2 tot 3 (afhankelijk van het systeem). Met andere woorden: de optredende stankemissies zijn het twee- tot drievoudige van de berekende emissies ten tijde van de vergunningverlening. Voor de aanpassing van de rekenfactoren, zie de toelichting bij die regeling.
Veel omwonenden van varkensbedrijven zijn ernstig in de problemen gekomen door soms ook extreme stankhinder. Deze problemen hebben kunnen ontstaan omdat de bedrijven niet waren gebonden aan rendementsmetingen. Honderden vergunningen zijn verleend op basis van de aanname dat de gestelde emissiereductie optreedt. Voor meer lezen, zie het rapport van de commissie Biesheuvel ‘Geur Bekennen‘.
Later, in de RAV-uitspraken van 2024 heeft de Raad van State met de RAV-uitspraken de omrekenfactor voor ammoniak voor combi-luchtwassers onbruikbaar verklaard. Zie ECLI:NL:RVS:2024:3356.
Geconcludeerd moet worden dat veebedrijven met luchtwassers in de meeste gevallen zijn vergund en uitgebreid op basis van onjuiste milieubeoordelingen. Aan het luchtwasserdebacle zijn tot nu toe geen politieke gevolgen verbonden in het belang van omwonenden en milieubelangen. Deze kwestie wordt vergeleken met de Volkswagen-dieselschandaal uit 2015.